Szanowni Państwo,

Zebraliśmy się tu, aby razem z potomkami tych, którzy 68 lat temu zostali uwięzieni w krakowskim getcie, w ciszy i zadumie podążyć drogą, która dla tysięcy Żydów stała się drogą ostatnią, drogą ku zatraceniu i śmierci. Stojąc w tym historycznym miejscu, nie sposób pozostać obojętnym na okrutne wydarzenia, które rozegrały się tu 66 lat temu. W historii ludzkości Holokaust zapisał się jako najbardziej znany akt masowej eksterminacji ludzkości. Także dziś, wiele lat po zakończeniu II wojny światowej, wielu badaczy próbuje znaleźć odpowiedź na pytania, co sprawiło, że ludzie zapomnieli o człowieczeństwie, że poddali się masowej nienawiści, która prowadziła donikąd, że celując lufą karabinu w głowę drugiego człowieka, nie czuli wyrzutów sumienia…

Obóz w Płaszowie, podobnie jak inne hitlerowskie obozy zagłady, stał się symbolem upadku godności człowieka, dehumanizacji oraz ludobójstwa. Okrucieństwo tych miejsc wyryło głębokie rany, które nadal wywołują ból, nadal nie chcą się zabliźnić. Getta, powstające w wielu miastach ponad 60 lat temu, grubym murem odcięły ludność żydowską od normalnego życia, brutalnie przekreśliły plany i marzenia wielu osób, a jedynym obowiązującym wśród mieszkających za murami i drutami prawem ustanowiły powszechny strach o każdy następny dzień. Pokazały, jak łatwo ogólnie obowiązujące normy moralne oraz prawa człowieka mogą być unicestwione i podporządkowane wymogom systemu, którego założenia opierały się na segregowaniu ludzi ze względu na rasę, narodowość, język i religię. Obozy koncentracyjne stały się symbolem łamania podstawowych praw człowieka, o których my dzisiaj nie możemy zapominać. Prawa te są niezbywalne, czyli nie można się ich zrzec, i nienaruszalne, czyli istnieją niezależnie od władzy i nie mogą być przez nią regulowane. Poszanowanie praw człowieka i godności ludzkiej jest uznawane za podstawę współżycia międzyludzkiego, będącego gwarantem sprawiedliwości i pokoju na świecie. Tymczasem kaci z gett i obozów robili wszystko, aby te prawa wyszydzić, ośmieszyć i zanegować.

Prawa człowieka wynikają bezpośrednio z godności człowieka; nie są zatem zbiorem zasad zależnych ani od woli osób sprawujących władzę, ani też nie są wytworem stosunków społeczno-gospodarczych. Prawa człowieka przysługują ludziom nie dlatego, że są ogłoszone w konstytucjach państwowych czy konwencjach międzynarodowych, lecz z racji tego, że wszyscy ludzie posiadają godność. Prawa człowieka pełnią podobną funkcję do zasad społecznych. Wspólnym punktem odniesienia jest osoba ludzka, której nadzwyczajna pozycja wynika wprost z naturalnej i nadprzyrodzonej godności człowieka.

Mówiąc o poszanowaniu praw człowieka właśnie w tym miejscu, musimy być świadomi tego, że wszyscy tworzymy historię, że decydujemy o jej kształcie i za ten kształt odpowiadamy. Ale czy rzeczywiście robimy wszystko, by dramat sprzed lat nie powtórzył się także dziś? W dobie kultury, która ze śmierci człowieka uczyniła niemalże produkt handlowy, kiedy dzieci pochłonięte są grami komputerowymi opartymi na zabijaniu, kiedy filmy i książki epatujące okrucieństwem i morderstwami cieszą się dużą oglądalnością, pytania o poszanowanie najwyższej wartości, czyli ludzkiego życia, stają się niezwykle aktualne. Wszyscy, którzy tu stoimy, powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytania, czy potrafimy uszanować prawo drugiego człowieka do innych niż nasze poglądów, narodowości, wyznania…

Nie zapominajmy, że jedyną odpowiednią postawą w świecie pełnym konfliktów jest podążanie drogą dialogu, prawdy i pojednania. Wierzę, że wypowiedziane dzisiaj słowa nie są rzucane na wiatr, ale każdy z nas na nowo postara się wcielać w życie idee głoszące prawo każdej ludzkiej istoty do życia, wolności, godności…